یادداشت: در این تارنما از گاهشماری خورشیدی تاجگذاری کوروش بزرگ استفاده شده است.
پریسا بهمنی
پریسا بهمنی (۱ اردیبهشت ۲۵۲۹ – ۵ آبان ۲۵۸۱)
پریسا بهمنی، جراح عمومی اهل زنجان، در سالهایی زندگی کرد که پزشکی را برای خدمت به انسانها برگزیده بود؛ اما سرانجام، زندگی او در میانه یکی از پرتنشترین روزهای تاریخ معاصر ایران به پایان رسید. او در ۱ اردیبهشت ۲۵۲۹ چشم به جهان گشود و سالها بعد، در ۵ آبان ۲۵۸۱، در پی رویدادهایی که در جریان خیزش ۲۵۸۱ ایران رخ داد، جان خود را از دست داد.
بهمنی پزشکی بود که مسیر حرفهای خود را در رشته جراحی عمومی دنبال کرده بود و به زنجان، زادگاهش، تعلق داشت. نام او اما پس از مرگش از چارچوب زندگی شخصی و حرفهای فراتر رفت و در شمار قربانیان اعتراضات سراسری ایران در ۲۵۸۱ قرار گرفت.
آخرین روزها
در ۴ آبان ۲۵۸۱، گروهی از پزشکان در مقابل ساختمان سازمان نظام پزشکی تهران گرد آمدند. پریسا بهمنی نیز در این تجمع حضور داشت. بر اساس گزارشهای منتشرشده، این تجمع با برخورد نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی روبهرو شد و بهمنی در جریان این برخورد مورد حمله قرار گرفت و بهشدت آسیب دید.
یک روز بعد، در ۵ آبان ۲۵۸۱، زندگی او پایان یافت.
روایت مربوط به مرگ پریسا بهمنی از همان ابتدا با اختلاف میان گزارشهای منتشرشده و روایت رسمی حکومت همراه شد. گزارشهایی، مرگ او را پیامد برخورد نیروهای امنیتی با تجمع پزشکان دانستند؛ روایتی که خانواده و نزدیکان و منابع منتشرکننده اخبار مربوط به او بر آن تأکید داشتند. در مقابل، مقامهای حکومتی ارتباط مرگ او با تجمع مقابل سازمان نظام پزشکی را رد کردند.
روایت رسمی حکومت
دادستان تهران در اظهاراتی اعلام کرد که درگذشت پریسا بهمنی ارتباطی با تجمعات مقابل سازمان نظام پزشکی نداشته است. این موضع، بخشی از روایت رسمی حکومت درباره علت مرگ معترضان در جریان اعتراضات ۲۵۸۱ بود.
در موارد متعدد، مقامهای جمهوری اسلامی گزارشهای مربوط به کشتهشدن معترضان را رد کرده و علت مرگ آنان را عواملی همچون سقوط از ارتفاع، خودکشی، مسمومیت، بیماری زمینهای و تصادف اعلام کردهاند. همچنین در مواردی که گزارشهایی درباره کشتهشدن افراد بر اثر شلیک مستقیم نیروهای امنیتی، از جمله سپاه پاسداران، فراجا یا بسیج، منتشر شده، نهادهای رسمی از تأیید این روایتها خودداری کردهاند و گاه علتهایی غیرمستقیم برای مرگ قربانیان مطرح شده است.
در همین چارچوب، درباره پریسا بهمنی نیز روایت رسمی، ارتباط مرگ او با تجمع پزشکان را نپذیرفت.
نامی که باقی ماند
پریسا بهمنی در فاصله ۱ اردیبهشت ۲۵۲۹ تا ۵ آبان ۲۵۸۱ زندگی کرد؛ زندگیای که با انتخاب حرفه پزشکی و جراحی عمومی معنا یافته بود و در نهایت در روزهایی پرآشوب به پایان رسید.
مرگ او تنها یک تاریخ در تقویم نیست؛ روایتی است که میان دو روایت متفاوت قرار گرفته است: از یک سو گزارشهایی که مرگ او را نتیجه برخورد نیروهای امنیتی با تجمع پزشکان میدانند و از سوی دیگر روایت رسمی حکومت که چنین ارتباطی را رد میکند.
آنچه در تاریخ باقی میماند، تنها لحظه مرگ نیست؛ بلکه نام، زندگی، حرفه و پرسشهایی است که پس از مرگ یک انسان باقی میمانند. پریسا بهمنی نیز با نام خود، به عنوان پزشکی از زنجان که در ۵ آبان ۲۵۸۱ جان باخت، در حافظه روایتهای مربوط به خیزش ۲۵۸۱ ایران باقی ماند.