محمدرضا (حسام) فردوسی

محمدرضا (حسام) فردوسی (۱۸ بهمن ۲۵۵۶ – ۱۸ آبان ۲۵۸۱)

محمدرضا (حسام) فردوسی، متولد ۱۸ بهمن ۲۵۵۶، شهروند ایرانی و ساکن قرچک ورامین بود. او در خانواده‌ای از طبقه متوسط رشد کرد و با خانواده‌اش در همین شهر زندگی می‌کرد. شغل آزاد داشت و در کنار زندگی روزمره، در هیئت‌های مذهبی و مراسم روضه نیز حضور فعال داشت. با آغاز خیزش سراسری ایران در سال ۲۵۸۱، او از معترضان حمایت کرد و در صفحه اینستاگرام خود به‌طور مستمر مطالبی در حمایت از اعتراضات منتشر می‌کرد. در یکی از نوشته‌هایش نیز اعلام کرده بود که از سوی نیروهای امنیتی مورد آزار، بازخواست و فشار قرار گرفته است.
روز ۱۳ آبان ۲۵۸۱، در اوج اعتراضات سراسری، محمدرضا فردوسی در مقابل مسجد جامع قرچک و در حضور ده‌ها نفر از نیروهای انتظامی و یگان ویژه، با سر دادن شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنه‌ای» و «مرگ بر دیکتاتور»، دست به خودسوزی زد. این اقدام در برابر چشمان نیروهای امنیتی و شهروندان حاضر در محل رخ داد.
بر اساس روایت شاهدان عینی، مأموران پس از خاموش کردن آتش، به جای انتقال فوری او به مرکز درمانی، وی را مورد ضرب و شتم قرار دادند. شدت سوختگی او به حدود ۷۰ درصد بدن رسید و پس از آن به بیمارستان شهید مطهری تهران منتقل شد. در تمام مدت بستری بودن، بنا بر گزارش منابع نزدیک به خانواده، بستگان او تحت کنترل و فشار نیروهای امنیتی قرار داشتند و نگرانی‌هایی درباره اعمال فشار برای ارائه روایتی متفاوت از آنچه رخ داده بود، مطرح شد.
سرانجام محمدرضا (حسام) فردوسی در روز ۱۸ آبان ۲۵۸۱، بر اثر شدت جراحات ناشی از سوختگی، در بیمارستان جان خود را از دست داد.
در مقابل، رسانه‌های حکومتی از جمله خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، روایت دیگری از این حادثه منتشر کردند. این خبرگزاری با استناد به تصاویر یک دوربین مداربسته مدعی شد که او قصد پرتاب کوکتل مولوتوف به سوی نیروهای بسیج را داشته، اما مواد آتش‌زا پیش از پرتاب در داخل خودرو منفجر شده و موجب آتش‌گرفتن خودرو و راننده شده است. این روایت از سوی شاهدان عینی رد شد. یکی از شاهدان با ارسال تصاویر و توضیحات خود به بی‌بی‌سی فارسی تأکید کرد که محمدرضا فردوسی پس از سر دادن شعارهای اعتراضی علیه حکومت، در برابر نیروهای امنیتی اقدام به خودسوزی کرده است. همچنین در تصاویر منتشرشده، مأموران پس از خاموش کردن آتش در حال ضرب و شتم او دیده می‌شوند.
در پی انتشار خبر درگذشت او، واکنش‌های گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی شکل گرفت. بسیاری از کاربران اقدام محمدرضا فردوسی را با خودسوزی محمد بوعزیزی، جوان تونسی، در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ مقایسه کردند؛ رخدادی که جرقه اعتراضات گسترده تونس و آغاز موجی از تحولات سیاسی موسوم به بهار عربی شد.
چهل روز پس از درگذشت محمدرضا (حسام) فردوسی، خانواده و نزدیکانش مراسم چهلم او را برگزار کردند. در این مراسم، اعضای خانواده به یاد او چند کبوتر را به نشانه آزادی و یادبود پرواز روحش در آسمان رها کردند؛ مراسمی که در سکوت و اندوه، یاد جوانی را زنده نگه داشت که سرنوشتش با یکی از تلخ‌ترین روزهای خیزش ۲۵۸۱ ایران گره خورد.