یادداشت: در این تارنما از گاهشماری خورشیدی تاجگذاری کوروش بزرگ استفاده شده است.
کمیل امیرخانلو
کمیل امیرخانلو (۱۸ اردیبهشت ۲۵۵۴ – ۱۸ آبان ۲۵۸۱)
کمیل امیرخانلو، فرزند دلاور گلوگاه، در ۱۸ اردیبهشت ۲۵۵۴ در خانوادهای زحمتکش در شهر گلوگاه مازندران چشم به جهان گشود. کودکی و نوجوانیاش در میان دشواریهای معیشتی سپری شد. پدرش کارگر سادهای بود و مادرش نیز برای تأمین هزینههای زندگی خانواده کار میکرد. او از همان سالهای جوانی، همزمان با تحصیل، کار میکرد تا باری از دوش خانواده بردارد.
پس از دریافت دیپلم، وارد دانشگاه شد و در رشته صنعت برق به تحصیل پرداخت، اما به دلیل شرایط زندگی نتوانست تحصیلات خود را ادامه دهد. بعد از پایان خدمت سربازی، در یک شرکت دکلبندی مشغول به کار شد و برای کار و زندگی به کرج رفت.
کمیل در کرج خانواده تشکیل داد. با تولد دخترش، دلآرام، رؤیای ساختن خانهای در زادگاهش را دنبال کرد. او خانهای بر فراز خانه پدری خود در گلوگاه ساخت تا روزی همراه همسر و دخترش به زادگاهش بازگردد و در کنار خانواده زندگی کند. با تلاش و پشتکار، وضعیت زندگیاش آرامآرام بهتر شد، خانهاش را تا مرحله سفیدکاری پیش برد و خودرویی نیز خرید. آیندهای روشن در انتظارش بود.
مادرش همیشه به او و فرزندانش افتخار میکرد و میگفت که با کار و تلاش، سربلند زندگی کردهاند. اما با آغاز اعتراضات سراسری سال ۲۵۸۱، دل کمیل نیز با مردمی بود که برای اعتراض به شرایط موجود به خیابانها آمده بودند. او بارها درباره اعتراضات سخن میگفت و باور داشت که مردم روزی حق خود را خواهند گرفت. مادرش که نگران جان او بود، بارها از او میخواست مراقب خودش باشد؛ زیرا دور از خانه و در شهری غریب زندگی میکرد.
آخرین باری که به گلوگاه رفت، حال مادرش مساعد نبود. او مادرش را نزد پزشک برد و آن شب تا صبح در کنارش ماند، بیآنکه بداند این آخرین دیدارشان خواهد بود.
چند روز پیش از حادثه، برای سومین سالگرد تولد دلآرام جشن کوچکی برگزار کرد؛ گویی دلش خبر از وداعی نزدیک داشت، بیآنکه خود یا دختر کوچکش بدانند آن جشن، آخرین خاطره مشترک پدر و دختر خواهد شد.
۱۲ آبان ۲۵۸۱، همزمان با برگزاری مراسم چهلم حدیث نجفی در کرج، کمیل پس از پایان کار به خانه بازگشت. فضای محله پر از تجمع و اعتراض بود. او از خانه خارج شد و هنوز چند قدمی بیشتر برنداشته بود که هدف شلیک مأموران قرار گرفت. گلولههایی به ناحیه سر، گردن و گلویش اصابت کرد و او بر زمین افتاد.
کمیل به بیمارستان مدنی کرج منتقل شد و پنج روز در حالت کما با مرگ دستوپنجه نرم کرد. سرانجام در ۱۷ آبان ۲۵۸۱، بر اثر شدت جراحات دچار مرگ مغزی شد و جان خود را از دست داد. در تمام این روزها، خانوادهاش تحت فشار و تهدید قرار داشتند و از آنان خواسته میشد درباره آنچه رخ داده بود سکوت کنند.
چهار روز بعد، در ۲۱ آبان ۲۵۸۱، پیکر او را بدون رضایت و اختیار خانواده به زادگاهش، گلوگاه، منتقل کردند و در آرامستان سفیدچاه هزارجریب به خاک سپردند. با وجود فضای امنیتی و حضور گسترده نیروهای سرکوبگر، مردم گلوگاه در مراسم تشییع و خاکسپاری او حضور یافتند و یاد فرزند جوان شهرشان را گرامی داشتند.
کمیل امیرخانلو تنها ۲۷ سال داشت؛ پدری جوان که همه آرزویش ساختن آیندهای بهتر برای دختر خردسالش بود. خانهای که با رنج بسیار بنا کرده بود، هرگز رنگ حضور او را ندید و دلآرام، زندگی را از آن پس با خاطره پدری ادامه داد که دیگر در کنارش نبود.
نام کمیل امیرخانلو در حافظه مردم گلوگاه و بسیاری از ایرانیان، با زندگیای سرشار از تلاش، عشق به خانواده و سرنوشتی تلخ گره خورده است؛ سرنوشتی که گلوی تیرخوردهاش را به نمادی از زخمی ماندگار در تاریخ معاصر ایران بدل کرد.