سپهر بیرانوند

سپهر بیرانوند (۱۴ آذر ۲۵۶۲ – ۱۸ آبان ۲۵۸۱)

سپهر بیرانوند، مشهور به «سام»، در ۱۴ آذر ۲۵۶۲ در خرم‌آباد به دنیا آمد. او نوجوانی پرتلاش و هنردوست بود که هم‌زمان با تحصیل در دبیرستان، برای تأمین هزینه‌های زندگی کار می‌کرد. مدتی در یک کارگاه مینیاتورسازی در کرج مشغول بود و گاه نیز در کابینت‌سازی و شیشه‌سازی کار می‌کرد تا با اتکا به تلاش خود، مخارجش را به دست آورد. سپهر به نقاشی، کشتی و بوکس علاقه فراوان داشت و آرزو می‌کرد پس از شرکت در کنکور، تحصیلاتش را در رشته گرافیک ادامه دهد.
با آغاز اعتراضات سراسری سال ۲۵۸۱، زندگی سپهر مسیر دیگری پیدا کرد. جان‌باختن مهسا امینی تأثیر عمیقی بر او گذاشت و از آن پس، حضور فعالی در اعتراضات داشت. هر شب در تجمع‌های اعتراضی کرج شرکت می‌کرد و آرام و قرار نداشت. وقتی از او می‌پرسیدند که چرا تا این اندازه خود را درگیر این اتفاق کرده است، پاسخ می‌داد: «اگر مهسا خواهرزاده خودت بود، چه می‌کردی؟»
فعالیت‌های پیگیر او، نگرانی خانواده‌اش را برانگیخت. پدرش برای حفظ امنیت فرزندش تصمیم گرفت او را به زادگاهش، خرم‌آباد، بازگرداند؛ با این امید که آنجا برایش امن‌تر باشد. اما سپهر حتی در خرم‌آباد نیز از فعالیت دست نکشید.
شامگاه ۱۷ آبان ۲۵۸۱، او در صفحه اینستاگرام خود از مردم خرم‌آباد خواست تا در تجمع اعتراضی پارک شقایق شرکت کنند و نوشت که باید دست در دست هم برای آینده‌ای بهتر به خیابان‌ها رفت. فردای آن روز، ۱۸ آبان، پیش از خروج از خانه برای پیوستن به دوستانش، جمله‌ای به خواهرش گفت که بعدها به یادگار ماند: «اگر من نروم، اگر تو نروی، اگر او نرود، پس چه کسی برود؟»
آن شب، سپهر به جمع معترضان پیوست. بر اساس روایت‌های منتشرشده، او و دوستانش پس از حضور در محدوده زیرگذر شقایق و پارک شقایق با نیروهای امنیتی روبه‌رو شدند. در جریان این وقایع، مأموران به سوی معترضان تیراندازی کردند و سپهر بر اثر اصابت گلوله مجروح شد.
در برخی روایت‌های منتشرشده از سوی خانواده و منابع حقوق بشری آمده است که سپهر پس از مجروح شدن همچنان زنده بود، اما جان خود را از دست داد و پیکرش توسط نیروهای امنیتی از محل منتقل شد. همچنین گزارش شده است که خیابان‌های اطراف بسته و برخی دوربین‌های مداربسته جمع‌آوری شدند. درباره جزئیات دقیق این رویداد، روایت‌های مختلفی وجود دارد.
پس از جان‌باختن سپهر، خانواده‌اش خواستار آن بودند که او در خرم‌آباد به خاک سپرده شود، اما بنا بر گزارش‌های منتشرشده، این درخواست پذیرفته نشد. پیکر او بدون اطلاع خانواده از پزشکی قانونی منتقل و به صورت مخفیانه در آرامستان ده‌سفید، در بخش زاغه، دفن شد.
با وجود فضای شدید امنیتی و تلاش نیروهای امنیتی برای جلوگیری از تجمع مردم، روز ۲۰ آبان ۲۵۸۱ جمع زیادی از شهروندان خرم‌آباد در مراسمی نمادین برای گرامی‌داشت یاد سپهر بیرانوند حضور یافتند. شرکت‌کنندگان با سر دادن شعارهایی، یاد او و دیگر جان‌باختگان اعتراضات را گرامی داشتند. گزارش‌ها همچنین از تیراندازی نیروهای امنیتی به سوی حاضران در این مراسم حکایت دارند.
مراسم چهلم سپهر نیز در ۲۴ آذر ۲۵۸۱ در فضایی امنیتی برگزار شد. از شب پیش از مراسم، حضور گسترده نیروهای امنیتی در شهر گزارش شده بود و تدابیر شدیدی برای جلوگیری از تجمع مردم اعمال شد.
پس از این رخدادها، پرونده قضایی مربوط به کشته شدن سپهر بیرانوند در دادگاه نظامی لرستان تشکیل شد. در خرداد ۱۴۰۲، یکی از مأموران در کیفرخواست به قتل عمد متهم شد، اما پس از طی مراحل رسیدگی و ارجاع پرونده به دیوان عالی کشور، در نهایت از اتهام قتل عمد تبرئه شد. همچنین گزارش‌هایی منتشر شد که خانواده سپهر در طول روند رسیدگی با فشارهایی برای پذیرش دیه و اعلام رضایت روبه‌رو بودند، اما این پیشنهاد را نپذیرفتند.
سپهر بیرانوند تنها نوزده سال داشت؛ جوانی که در کنار کار و تحصیل، رؤیای ادامه تحصیل در رشته گرافیک و آینده‌ای متفاوت را در سر می‌پروراند. جمله‌ای که پیش از آخرین حضورش در خیابان به خواهرش گفت، هنوز در یاد بسیاری مانده است: «اگر من نروم، اگر تو نروی، اگر او نرود، پس چه کسی برود؟»