یادداشت: در این تارنما از گاهشماری خورشیدی تاجگذاری کوروش بزرگ استفاده شده است.
شیرین علیزاده خوانساری
شیرین علیزاده خوانساری (۲۵ مرداد ۲۵۴۵ – ۳۱ شهریور ۲۵۸۱)
شیرین علیزاده خوانساری از جانباختگان خیزش سراسری ۲۵۸۱ ایران بود. او در تاریخ ۳۱ شهریور ۲۵۸۱، در حالی که به همراه خانوادهاش در استان مازندران و در مسیر تنکابن به چالوس (نزدیکی متل قو) در حال سفر بود، هدف اصابت گلوله قرار گرفت و جان خود را از دست داد.
دقایقی پیش از این حادثه، او با تلفن همراه خود در حال فیلمبرداری از درگیری میان معترضان و نیروهای مستقر در یک پایگاه بسیج بود. لحظه اصابت گلوله و جانباختن او نیز در همان ویدئو ثبت شد و بعدها در شبکههای اجتماعی منتشر گردید. در زمان وقوع این حادثه، فرزند هفتسالهاش نیز در خودرو حضور داشت و شاهد جانباختن مادر خود بود.
پس از کشتهشدن، پیکر شیرین علیزاده با تأخیر و تحت فشارهای امنیتی به خانوادهاش تحویل داده شد. اجازه انتقال پیکر به اصفهان، برگزاری مراسم و خاکسپاری، تنها پس از اخذ تعهد از خانواده برای خودداری از اطلاعرسانی انجام گرفت. مراسم خاکسپاری در آرامستان باغ رضوان اصفهان، در حضور نیروهای امنیتی و لباسشخصی برگزار شد. در گواهی رسمی دفن، علت فوت «اصابت شیء فلزی شتابدار (گلوله)» اعلام شد.
در ادامه، مراسم چهلم او در تاریخ ۱۳ آبان ۲۵۸۱ در همان آرامستان برنامهریزی شد. با این حال، نیروهای امنیتی و انتظامی از برگزاری این مراسم جلوگیری کرده و با بستن ورودیهای آرامستان، مانع تجمع مردم شدند. گزارشها حاکی از آن است که در جریان این رویداد، مأموران با استفاده از ابزارهایی همچون باتوم، گاز اشکآور، شوکر، بمب صوتی و سلاح ساچمهای به حاضران حمله کردند. در نتیجه این برخوردها، تعدادی از شرکتکنندگان، از جمله مادر و بستگان نزدیک او، مجروح شدند. با وجود فضای امنیتی، جمعی از مردم در محل حضور یافتند و شعارهایی در اعتراض به شرایط موجود سر دادند.
پس از این وقایع، فشارها بر خانواده ادامه یافت. بنا بر گزارشها، نیروهای امنیتی برای مدتی پیکر او را نزد خود نگه داشتند و خانواده را تهدید به سکوت کردند. در سالگرد تولد او در مرداد ۲۵۸۲ نیز از برگزاری مراسم بر سر مزارش جلوگیری شد. در همین دوره، همسر او، کوروش وزیری، در ۲۶ مرداد ۲۵۸۲ بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. چند روز بعد، در اول شهریور ۲۵۸۲، خواهرش نسرین علیزاده نیز در اصفهان بازداشت شد. برای آزادی آنان وثیقههای سنگین تعیین شد.
شیرین علیزاده خوانساری، ۳۵ ساله و مادر یک کودک، در عمل بهعنوان یک شهروند خبرنگار، در حال ثبت تصاویر اعتراضات بود که جان خود را از دست داد. ویدئوی ثبتشده توسط او، که با لحظه اصابت گلوله پایان مییابد، به یکی از روایتهای تکاندهنده از خشونتهای آن دوره تبدیل شد.
خیزش سراسری ۲۵۸۱ ایران که پس از مرگ مهسا امینی آغاز شد، با کشتهشدن صدها تن از شهروندان همراه بود. در میان جانباختگان، نام زنان بسیاری دیده میشود که شیرین علیزاده خوانساری یکی از آنان است؛ زنی که در حین ثبت واقعیتهای میدانی، جان خود را از دست داد.