یادداشت: در این تارنما از گاهشماری خورشیدی تاجگذاری کوروش بزرگ استفاده شده است.
نسرین قادری
نسرین قادری (۱ فروردین ۲۵۴۶ – ۱۳ آبان ۲۵۸۱)
نسرین قادری دانشجوی دکتری فلسفه در دانشگاه علامه طباطبایی و از کشتهشدگان خیزش سراسری ۲۵۸۱ ایران بود.
او در سال ۲۵۴۶ مدرک کارشناسی فلسفه خود را از دانشگاه علامه طباطبایی دریافت کرد و پس از آن در همان مسیر علمی ادامه تحصیل داد. در سال ۲۵۶۹، بهدنبال درگیری با گشت ارشاد، برای مدت یک هفته بازداشت شد و با قرار وثیقه آزاد گردید؛ همچنین برای مدتی ممنوعالخروج بود. نسرین پس از پایان دوره کارشناسی، بهصورت مستقل در تهران زندگی میکرد و علاوه بر فعالیتهای شغلی، در حوزههای اجتماعی و سیاسی نیز فعال بود.
در سال ۲۵۸۱ و همزمان با آغاز اعتراضات سراسری در پی کشتهشدن مهسا امینی، نسرین قادری در تجمعات اعتراضی تهران حضور فعال داشت. چند روز پیش از مرگ خود، متنی احساسی در واکنش به کشتهشدن نیکا شاکرمی نوشت که بازتابی از نگاه انتقادی و درد عمیق او نسبت به وضعیت جامعه بود.
در روز ۱۳ آبان ۲۵۸۱، در جریان اعتراضات، گزارشهایی از سوی نهادهای ناظر بر حقوق بشر منتشر شد مبنی بر اینکه او بر اثر ضربات باتون نیروهای امنیتی به سر، بهشدت مجروح و به بیمارستان منتقل شد و در نهایت بر اثر شدت جراحات جان باخت. در روایتهای دیگری نیز آمده است که نیروهای امنیتی با ورود به منزل او، پس از درگیری، ضربات شدیدی به سرش وارد کرده و سپس صحنه را بهگونهای تنظیم کردهاند که مرگ او طبیعی جلوه داده شود. بر اساس این گزارشها، وسایل شخصی و الکترونیکی او نیز ضبط شده است.
پس از بیپاسخ ماندن تماسها، برادرش به منزل مراجعه کرده و با پیکر بیجان او روبهرو میشود. با تماس اورژانس، پیکر او به بیمارستان منتقل میشود، اما مرگ او تأیید میگردد. جسد نسرین سپس به پزشکی قانونی منتقل شده و علت مرگ «نامعلوم» اعلام میشود.
خانواده نسرین قادری تحت فشار شدید نیروهای امنیتی قرار گرفتند. از جمله، پدر او مجبور به انجام مصاحبهای شد که در آن علت مرگ را بیماری زمینهای اعلام کند؛ شرطی که برای تحویل پیکر فرزندشان تعیین شده بود. همچنین خانواده تنها اجازه یافتند صورت او را در حالی که پیکرش از پیش کفن شده بود، مشاهده کنند.
پیکر نسرین قادری تحت تدابیر شدید امنیتی از تهران به مریوان منتقل شد. در این مسیر، آمبولانس حامل پیکر او اسکورت میشد و در زمان خاکسپاری نیز نیروهای امنیتی گستردهای حضور داشتند. به خانواده هشدار داده شده بود که مراسم باید بدون حضور عمومی و در سکوت برگزار شود.
با این حال، در شب خاکسپاری، مردم مریوان با حضور در خیابانها، روشن کردن آتش و سر دادن شعار، به مرگ او اعتراض کردند. در روزهای بعد نیز تجمعات و اعتصابات گستردهای در این شهر شکل گرفت که به درگیری با نیروهای امنیتی انجامید و دهها زخمی برجای گذاشت.
مرگ نسرین قادری، همچون بسیاری دیگر از جانباختگان آن دوره، با روایتهای متفاوتی همراه شد. در حالی که منابع رسمی دلایل مختلفی از جمله بیماری یا عوامل دیگر را مطرح کردند، نهادهای مستقل و شاهدان، آن را نتیجه برخورد خشونتآمیز نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات دانستهاند.